بسم الله الرحمن الرحیم

تخته سیاه

                                    جلسه چهارم

باسلام

از اینکه وب سایت مشاور رهنما را جهت ارتقاء معلومات خویش در زمینه قوانین و مقررات کار  انتخاب نمودید از شما متشکریم.

در ادامه مطالب جلسات قبل در این جلسه که جلسه چهارم می باشد  با موضوعاتی همچون سیر تحول حقوق کار در ایران ، مروری بر گذشته ، آغاز گری دخالت دولت بر مسائل و روابط کار، نخستین  مقررات کارخانجات صنعتی ، قانون گذاری کار و تحولات آن ، مبارزات سیاسی ، مراحل قانون گذاری ، جمهوری اسلامی ایران و قانون گذاری ، توقعات انقلابی و نقش آن در طرح جدید قانون کار، مرحله عدم ثبات ، مرحله ثبات آشنا خواهید شد .

سیر تحول حقوق کار در ایران

—       مروری بر گذشته

—       جمهوری اسلامی ایران و قانون گذاری

مروری بر گذشته

1- آغاز گری دخالت دولت بر مسائل و روابط کار

2- نخستین  مقررات کارخانجات صنعتی

3- قانون گذاری کار و تحولات آن

آغاز گری دخالت دولت بر مسائل و روابط کار

—       مشروطیت ایران نخستین نقطه عطف تاریخی تحول فکری در ایران به شمار می رود . که در آن نظام جدی سیاسی پایه ریزی شد و حقوق اساسی ملت به ثبت رسید .

—       حقوق کار از زمان تاسیس برخی کارخانه ها در کشور ، نظیر ریسندگی و بافندگی ، کبریت سازی و چرم سازی مشاهده گردید که تمرکز کارگران در آنها خود به خود مسائل جدید را قابل طرح می ساخت

—       دخالت دولت در زمینه مسائل کار از سال 1300( فرمان والی کرمان و بلوچستان درباره حمایت از کارگران قالی بافی - قرارداد کار در  قانون مدنی مصوب 1307 و بحث اجاره اشخاص ، اجاره خدمه و کارگران – احداث افزاینده  ساختمانهای دولتی و راه آهن سراسری و حوادث ناشی از کار-

   استقرار کارخانه ها و موسسات صنعتی جدید و تجمع قهری شمار قابل توجهی از کارگران کشور

نخستین  مقررات کارخانجات صنعتی

—       تصویب نامه 1315/5/19 ( نظامنامه کارخانجات و موسسات صنعتی کشور )

—       نساجی ، قند سازی ، گونی بافی

—       اهم مصوبات شامل حفاظت و بهداشت کار ، رابطه کار و تکالیف کارفرما ، بازرسی کار و تامین اجتماعی

قانون گذاری کار و تحولات آن

1- مبارزات سیاسی

2- مراحل قانون گذاری

مبارزات سیاسی

 پس از سقوط رضا شاه در سوم شهریور 1320 و جریانات جنگ جهانی دوم و اشغال کشور توسط متفقین موجب فضای باز سیاسی و جنبشهای سرکوفته کارگری مجددا از سر گرفته شود. ( تشکیل حزب توده – تاسیس سندیکاهای کارگری )

 ناتوان بودن دولتهای مستعجل پس از جنگ جهانی دوم 

 

مراحل قانون گذاری

—       قبل از تشکیل وزارت کار ، وزارت پیشه و هنر مسئول اجرای مقررات کار در کارخانجات و موسسات صنعتی بود و بدین منظور اداره به نام اداره کل کار در وزارتخانه مذکور تاسیس گردید .

—       در سال 1323پارلمان از دولت وقت تهیه و تدوین مقررات کار را خواستار شد .

—       با همکاری شورای متحده مرکزی کارگران ایران و همفکری هیات نمایندگی ایران ، برای نخستین بار در سال 1945در کنفرانس بین المللی کار شرکت کرده و تجربیاتی را به ارمغان آورده بود ، پیش نویس لایحه کار تهیه و برای تقدیم به مجلس آماده گردید که همزمانی آن با پایان دوره چهارم مجلس شورای اسلامی و فترت قانونگذاری (1324/12/21 تا 1326/5/6) مانع تصویب قانونی لایحه مذکور گردید .

—       به خاطر فشارهای اجتماعی ناشی از اعتصابات مکرر کارگری ، هیات وزیران در جلسه 28 اردیبهشت 1325 بر حسب پیشنهاد شورای عالی کار و تائید وزارت پیشه و هنر ، لایحه مذکور را پس از اصلاحاتی تحت عنوان ( تصویب نامه قانون کار که از 13 فصل 48 ماده و 34 تبصره به تصویب رسانید . با این قید که تا طرح آن در آغاز مجلس شورای ملی دوره پانزدهم به طورآزمایشی برای مدتی به اجرا گذارده خواهد شد

—       جهت اجرایی شدن مصوبه فوق با تصویب هیات وزیران اداره کل کار از وزارت پیشه و هنر منتزع و وزارت جدید کار و تبلیغات تاسیس شد

—       با فرو نشستن هیجانات اجتماعی و تسلط نسبی دولت بر اوضاع و احوال ، اقدامات لازم برای تبدیل تصویب نامه به قانون کار آغاز شد . با همکاری دفتر بین المللی کار ، مقدمات لایحه قانونی با توقعات و امتیازات کمتر تقدیم مجلس دوره پانزدهم شد و مجلس نیز بررسی و تصویب آن را به کمیسیون پیشه و هنر و بازرگانی واگذاز کرد .

—       سرانجام نخستین قانون کار تحت  عنوان ( قانون اجازه اجرای گزارش کمیسیون پیشه و هنر و بازرگانی مربوط به کارگران و کارفرمایان ) طی یک ماده واحده در تازیخ 1328/3/17 به تصویب مجلس رسید

—       مقررات برجسته این قانون که فقط 21 ماده و 15 تبصره و پیش بینی حدود 15 آیین نامه را تشکیل می داد موضوعاتی نظیر مدت کار (هشت ساعت در روز ) ، تعطیل جمعه ، مرخصیها ، شرایط کار زنان و کودکان ، مزد ، قرارداد کار ، اخراج کارگر ، سندیکا ، حق اعتصاب ، حل اختلاف و کاریابی را شامل می شد

—       سرانجام لایحه کار تهیه و در تاریخ 1336/12/13 تقدیم مجلس شد . مشتمل بر 69 ماده و 33تبصره با مجوز مصوب مجلس در تاریخ 1337/12/26به تصویب کمیسیون مشترک رسید که بعد از دو سال اجرای آزمایشی برای تصویب قطعی به مجلس تقدیم گرد

—       قانون کار 1337 هر چند که آزمایشی و موقتی بود اما جز پاره های اصلاحات تا تاریخ لازم الاجرا شدن قانون جدید ( 1369/12/14) همچنان مورد اجرا بود

—       به موجب ماده واحده ( قانون اصلاح قانون کار مصوب 1343/11/20) دولت موظف است قانون کار 1337را که همچنان به صورت آزمایشی اجرا می گردید به صورت لایحه قطعی تقدیم مجلس نماید . اما اجرای دستور قانونی مذکور بیش از ده سال به تاخیر افتاد ، تا اینکه در سال 1355دولت مطالعاتی پیرامون طرح قانون کار جدید آغاز کرد . این طرح پس از طی فراز و نشیبهای گوناگون ، سرانجام درمهر 1357مشتمل بر 129 ماده و 57 تبصره تنظیم گردید . و در دستور کار هیات وزیران قرار گرفت ، اما به خاطر تزلزل وضع دستگاه حاکمه کشور و پیروزی انقلاب اسلامی ، طرح مذکور همراه با نظام شاهنشاهی از گردونه امور خارج شد .

جمهوری اسلامی ایران و قانون گذاری

—       1- توقعات انقلابی و نقش آن در طرح جدید قانون کار

—       2- قانون کار و مصلحت نظام

—       3- مجمع تشخیص مصلحت نظام و قانون جدید کار

توقعات انقلابی و نقش آن در طرح جدید قانون کار

     فروپاشی نظام سیاسی شاهنشاهی  ، رهبریهای امام خمینی (ع) و استقبال مردم و اصرار بر ایجاد نظامی جدید در اقتصاد کار و حقوق کار بر مبنای اصول و ارزشهای اسلامی بود . از این روی ، اصولی همچون قسط و عدل ، منع تبعیض ، برادری ، تعاون عمومی ، رفع محرومیت ، آزادی ، نفی بهره کشی ، ارج نهادن منصفانه به کار و نظایر آن جامعه کارگری را به فکر تدوین قانون کار ایده آل انداخته بود .

1- مرحله عدم ثبات

2- مرحله ثبات

مرحله عدم ثبات

اززمان پیروزی انقلاب اسلامی تا تدوین و رسمیت یافتن قانون اساسی و استقرار و تثبیت حقوقی جمهوری اسلامی ، اوضاع سیاسی کشور برای اتخاذ تصمیمات اساسی همچون قانون گذاری از ثبات چندانی برخوردار نبود . و از طرفی علی رغم عجله و شتابی که جامعه کارگری برای دسترسی به قانون کار اسلامی داشت ، اقدام قاطعی صورت نپذیرفت .

لیکن اقداماتی در اینخصوص به عمل آمده است

1- پس از پیروزی انقلاب اسلامی و از ابتدای سال 1358 وزارت کار و امور اجتماعی برای تدوین قانون کار اسلامی اقدام به نظر خواهی از گروه های مختلفی که به هر نحو در مسائل کار و امور اقتصادی و کارگری ذینفع بودند نمود . در اینخصوص کمیته های خاص در وزارت کار تشکیل شد

ادامه این جریانات منجر به تهیه نخستین طرح پیش نویس قانون کار در سال 1360 گردید .

2- وضع و تدوین قوانین و مقررات متفکرانه دولت

- لایحه قانونی حفاظت و توسعه صنایع ایران مصوب 58/4/10به منظور ( رعایت نظام اسلامی در مورد حقوق کار- گسترش زمینه کار و اشتغال و تخصص )

- تصویب نامه 1358/3/7 هیات وزیران راجع به تشکیل نیروی ویژه تنظیم روابط کار 

-         لایحه قانونی 1358/3/24 شورای انقلاب راجع به تعیین مدیر یا مدیران موقت برای سرپرستی واحدهای تولیدی ، صنعتی ، تجاری و کشاورزی

-         لایحه قانونی 58/9/21 شورای انقلاب راجع به تجدید نظر در آراء از طرف هیات های حل اختلاف موضوع ماده 43 قانون کار

-         لایحه قانونی 59/3/10 شورای انقلاب راجع به مرور زمان مربوط به دعاوی مزایای ناشی از حقوق مندرج در قانون کار

-         لایحه قانونی 59/3/10 شورای انقلاب راجع به الحاق یک تبصره به ماده 33 قانون کار

-         لایحه قانونی 59/4/9 راجع به تشکیل شورای اسلامی کارکنان واحدهای تولیدی ، صنعتی ، کشاورزی و هنری

-         لایحه قانونی 59/4/9 راجع به تامین منافع کارگران مشمول قانون سهیم کردن در منافع کارگاهها صنعتی و تولیدی و لغو قوانین سابق

-         لایحه قانونی 59/4/8 شورای انقلاب در مورد تعیین تعطیلات رسمی کشور

-         لایحه قانونی 59/4/23 شورای انقلاب راجع به یکسان شدن ساعات کار کارمندان و کارگران در سراسر کشور

اصلاح پاره ای از مواد قانونی کار کشاورزی مصوب 59/2/30 و 59/4/15 شورای انقلاب

مرحله ثبات

—       متن پیشنهادی قانون کار 1357 مشتمل 129 ماده و 57 تبصره که از گردونه امور خارج شده بود مجددا با شرکت عده ای از وزیران دولت و صاحبنظران همچمون موسسه کار وتامین و استادان و متخصصان حقوق و اقتصاد کار ، اقدام به بررسی و تدوین متن پیشنهادی قانون کار نمود که با تغییرات و اصلاحاتی مجموعا مشتمل بر 12 فصل و 220 ماده توسط وزارت کار تدوین و به شماره 50775-1364/2/8 بدون هیچ گونه دخل و تصرفی تصویب و تقدیم مجلس شورای اسلامی شد .

—       لایحه مذکور پس از بررسی فراوان در تاریخ 1366/8/24 به تصویب نهایی مجلس شورای اسلامی رسید و در اجرای اصل نود و چهارم قانون اساسی به شورای نگبان فرستاده شد . و شورای نگهبان نیز در نظریه شماره 9855-1366/9/19 خود ، بر مصوبه مجلس با ذکر مقدمه ذیل ، 74 مورد ایراد شرعی و قانونی اساسی وارد نمود .

—       لایحه مذکور پس از استرداد مجدد مورد بررسی مجلس شورای اسلامی قرار گرفت و پس از رفع ایراد این لایحه مشتمل بر 197 ماده و 130 تبصره برای دومین بار در تاریخ 1368/7/2 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید . که این مصوبه نیز طی نامه شماره 1129-1368/7/24 مورد ایراد های شرعی و قانون اساسی از سوی شورای نگهبن واقع شد

—       به دلیل عدم تفاهم مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان به دلیل ایرادهای شرعی و قانون اساسی موضوع جهت بررسی طی نامه 1229- 1368/9/9 به مجمع تشخیص مصلحت فرستاده شد .

—       در مجمع تشخیصحت نظام مورد بررسی و با اصلاح و تتمیم 76 ماده از 203 ماده در تاریخ 1369/8/29 مورد تصویب مجمع قرار گرفت

—       این قانون پس از انتشار در روزنامه رسمی از تاریخ 1369/12/14 لازم الاجرا گردید .

 

هدف ما ارتقاء معلومات شما در زمینه قوانین و مقررات کار است

باتشکر از همراهی شما در جلسه بعد منتظرتان هستیم

جلسه پنجم روز یکشنبه مورخ 93/7/20

 

 

 

 

 

 

 

 

14.00 Normal 0 false false false false EN-US X-NONE AR-SA